آکاایران: مجموعه: اخبار سیاسی و اجتماعی
تاریخ انتشار : شنبه, 22 دی 1397 15:17

آکاایران: اتحادیه اروپا ناچار از اجرایی کردن SPV است

عبدالرضا فرجی راد : اتحادیه اروپا سعی دارد در سایه تحریم ایران به دلیل اتهامات تروریستی، به گونه ای رفتار کند تا اختلافات و مشکلات داخلی اتحادیه اروپا بیش از پیش آشکار نشود و از آن طرف سوء استفاده های خود را برای تأخیر در عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی برای حمایت از ایران داشته باشد. 

به گزارش دیپلماسی ایرانی،وزرای امورخارجه هلند و دانمارک 9 ژانویه (سه شنبه هفته جاری) در ادعاهایی، تهران را به تلاش برای انجام سوءقصد در خاک کشورهایشان متهم کردند. همان روز اتحادیه اروپا نیز ذیل وضع تحریم هایی اعلام کرد که یک نهاد اطلاعاتی و دو فرد ایرانی را در فهرست تحریمی قاره سبز قرار داده و اموال آنها را مسدود می کند. دیپلماسی ایرانی برای بررسی اقدام اخیر اروپا در تحریم ایران، همزمان با تلاش اتحادیه اروپا برای عملیاتی کردن سازوکار ویژه مالی در حمایت از تهران در تقابل با تحریم های ایالات متحده، گفت و گویی را با عبدالرضا فرجی راد، سفیر سابق ایران در نروژ، استاد ژئوپلیتیک و کارشناس مسائل بین الملل ترتیب داده است که در ادامه می خوانید:

 

واقعیت امر این است که اکنون کشورهای اروپایی در خصوص ایران در دو محور به طور همزمان فعالیت خود را انجام می دهند؛ محور اول بر این واقعیت تاکید دارد که در سایه نگرانی و حتی ترس اتحادیه اروپا از ایالات متحده، قاره سبز تمایلی ندارد که بیش از پیش به شکاف و گسل خود با واشنگتن به واسطه حمایت از برجام و ایران دامن بزند، چرا که از زمان خروج دونالد ترامپ مناسبات آمریکا با اتحادیه اروپا در بسیاری از موارد، به خصوص برجام و حمایت از تهران سرد شده است. لذا اروپا سعی دارد که رفتارهای خود را به گونه ای مدیریت کند تا میزان بی اعتمادی کاخ سفید نسبت به قاره سبز افزایش پیدا نکند. به تبع آن نیز در این راستا برخی کشورهای اروپایی سعی می کنند رفتارها و اقداماتی را انجام دهند تا اندازه ای رضایت و خوشنودی واشنگتن را دارا باشند.

 

از سوی دیگر و در محور دوم اکنون به واسطه حمایت از برجام و عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی مد نظر اتحادیه اروپا برای ایران، نوعی شکاف سیاسی و دیپلماتیک میان اعضای اتحادیه اروپا شکل گرفته است. به طور مثال اکنون میان برخی از کشورهای اروپای شرقی با کشورهای اروپای غربی در همین رابطه اختلافات جدی وجود دارد. چرا که کشورهای اروپای شرقی معتقدند نباید به واسطه حمایت از ایران و برجام مشکلات و هزینه های اتحادیه اروپا را در تقابل با آمریکا افزایش دهیم، چون اساسا اروپا نباید چنین رفتاری را در تقابل با سیاست های کاخ سفید و دونالد ترامپ در پیش بگیرد، به خصوص که اکنون خود اروپا با مشکلات عدیده ای روبه روست. از این رو اتحادیه اروپا نیز برای انحراف و فاش نشدن اختلافات درونی خود در مسئله حمایت از ایران به برخی از دستاویزها مانند اتهامات تروریستی علیه جمهوری اسلامی ایران چنگ می زند تا بتواند شرایط را در درون ساختار و اعضای اتحادیه اروپا در همین رابطه ترمیم کند. چرا که به واسطه این دست از تحریم ها، ذیل اتهامات تروریستی به جمهوری اسلامی ایران، اکنون برخی از کشورهای اروپای شرقی تا اندازه ای خود را به سیاست های اتحادیه اروپا نزدیک کرده اند.

 

از طرف دیگر کشور انگلستان نیز به واسطه مسئله برگزیت در حال جدایی از اتحادیه اروپا است که این مسئله، هم از یک سو بر اتحادیه اروپا و توان این اتحادیه اثر منفی خود را گذاشته است و از سوی دیگر سبب شده تا خود انگلستان نیز در حمایت از ایران شرایط مبهمی داشته باشد. لذا اتحادیه اروپا سعی دارد به گونه ای رفتار کند تا اختلافات و مشکلات داخلی اتحادیه اروپا بیش از پیش آشکار نشود و از آن طرف سوء استفاده های خود را برای تأخیر در عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی برای حمایت از ایران داشته باشد. 

 

البته علاوه بر اتهامات تروریستی اکنون مسائلی مانند توان موشکی و دفاعی ایران و نیز دیپلماسی منطقه ای و نفوذ تهران در خاورمیانه به بسترهای دیگری برای سوء استفاده اتحادیه اروپا در تأخیر SPV بدل شده است؛ مثلا فرانسه تمایل دارد که عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی را به توان موشکی و نفوذ منطقه ای ایران گره بزند. از این رو به دنبال آن است که عملیاتی شدن حمایت اتحادیه اروپا را از ایران، منوط به پیش شرط تعدیل توان دفاعی و نفوذ منطقه ای ایران کند، در صورتی که توان موشکی و دفاعی ایران و نیز دیپلماسی منطقه ای ما در خاورمیانه هیچ گونه ارتباطی با ساز و کار ویژه مالی و برجام نداشته و نخواهد داشت.

 

آیا به واسطه همین تحریم های اروپا علیه ایران که اولین دور تحریم های قاره سبز بعد از برجام محسوب می شود، می توان گفت که اساساً مسئله اصلی و حمایت عملی از برجام و دیگر مسائل از طرف اتحادیه اروپا به تاریخ انقضای خود نزدیک شده است؟

نمی توان با قاطعیت چنین مسئله را مطرح کرد. اگرچه برخی از مواضع و رفتارها مانند تحریم های اخیر اروپا علیه جمهوری اسلامی ایران؛ ذیل اتهامات واهی تروریستی شکل گرفته است. از طرف دیگر باید این را هم عنوان داشت با وجود این که در این مدت اروپایی ها به بهانه های واهی و یا به واسطه عدم توان کافی، موفق به عملیاتی شدن ساز و کار ویژه مالی نشده اند، اما به نظر می رسد که قاره سبز در نهایت به دنبال تحقق آن وعده هایی است که در چارچوب توافق هسته ای تقبل کرده است. 

 

ولی در نهایت اگر قاره سبز موفق به عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی نشود، تهران چه واکنشی خواهد داشت؟ 

واکنش ای مقتضی تهران را باید در شرایط خود سنجید. اما این نکته را هم باید بگویم که اگر اتحادیه اروپا به هر دلیلی نخواهد و یا نتواند ساز و کار ویژه مالی را برای حمایت از ایران در برابر تحریم های ظالمانه و یک جانبه ایالات متحده آمریکا عملیاتی کند و بخواهد پازل بازی کاخ سفید را تکمیل کند، یقیناً دست ایران برای واکنش متقابل بسته نیست و در آن زمان دیگر به مواضع و دیپلماسی کلامی بسنده نخواهد شد. ولی در شرایط کنونی باید منطق و خرد سیاسی و دیپلماتیک در دستور کار قرار گیرد و متناسب با شرایط واکنش نشان داد.

 

اما رفتار دوگانه اتحادیه اروپا در سایه نکته قبلی شما تا چه زمان می تواند ادامه پیدا کند. چون از یک سو کشوری مانند آلبانی دست به اخراج دیپلمات های ما می زند و از آن طرف لهستان و مجارستان نیز حمایت های جدی خود را از این رفتارها دارند. مضافا دانمارک، هلند، آلمان، اتریش و فرانسه نیز به واسطه اتهامات تروریستی، فشارهای خود را به ایران وارد می کنند، ولی از آن سو طبق برخی گفته ها خود کشور فرانسه میزبان دفتر ساز و کار ویژه مالی شده است. اگر چه طبق آخرین خبرها اتریش از میزبانی حقوقی SPV کنار کشیده است. این سیاست یک بام و دوهوا علیه ایران مبین چه نکاتی است؟

همانطور که اشاره داشتم این مسئله نشان از همان شکاف اختلاف نظر جدی اعضای اتحادیه اروپا در خصوص حمایت از ایران دارد. از یک سو برخی از کشورهای اروپای شرقی و غربی به واسطه ی ناامنی هایی که از طرف روسی احساس می کنند، تمایل دارند چتر امنیتی آمریکا را برای خود دارا باشند. لذا از مسایلی مانند سازوکار ویژه مالی و حمایت از برجام که باعث دوری کاخ سفید از اتحادیه اروپا می شود، چندان دل خوشی ندارند. خوب به تبع این مسئله باید بگویم کشوری مانند آلبانی که اساساً و دربست در اختیار سیاست های آمریکا قرار دارد، دست به اخراج دیپلماتهای ما می زند. چون آلبانی کشوری است که استقلال سیاسی و دیپلماتیک در برابر قدرتی مانند آمریکا را ندارد. 

 

اما در لهستان و مجارستان نیز به واسطه نگرانی از تهدیدات امنیتی و روسیه، سعی می کنند مواضع آلبانی، دانمارک، هلند و فرانسه را برای تحریم ایران تقویت کنند تا چتر حمایتی آمریکا از اروپا برداشته نشود. مضافا این که به واسطه حضور برخی جریانات راست رادیکال و افراطی در ایتالیا و اتریش، اکنون شرایط برای حمله به برخی کشورها مانند فرانسه که سعی دارد خود را ستون سیاسی و دیپلماتیک اتحادیه اروپا عنوان کند، شکل گرفته است. در این خصوص اکنون این دو کشور حمایت جدی از جنبش جلیقه زردهای فرانسه برای سرنگونی دولت ماکرون دارند، دولتی که حمایت جدی خود را از برجام و عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی داشته، اما نمی توان منکر این مسئله هم بود که فرانسه به دنبال بازی های خود و سوء استفاده از این مسئله علیه ایران است. لذا شرایط متشتت اعضای اتحادیه اروپا سبب شده تا شاهد رفتارهای متناقض و شکل گیری سیاست یک بام و دو هوای قاره سبز در خصوص ایران باشیم. از یک سو به دنبال عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی و تداوم و حفظ برجام هستند و از سوی دیگر نیز ایران را تحریک می کنند.

 

با توجه به این شرایط و اختلاف نظر اعضای اتحادیه اروپا آیا می توان عنوان داشت که خانم موگرینی نیز در سایه اتمام دوره مأموریت خود سعی دارد با مواضع مثبت و دلگرم کننده، شرایط را برای حفظ و بقای ایران در برجام تا زمان پایان ماموریتش مدیریت کند؟ 

نمی توان گفت که خانم موگرینی یک بازی سیاسی را برای مدیریت و بقای ایران در توافق هسته ای تا پایان دوره مأموریتش به راه انداخته است. اتفاقا در میان مقامات اروپایی خانم موگرینی بیش از همه، تمایل و اشتیاق جدی برای عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی و تداوم برجام داشته و دارد. این را می توان در مواضع ایشان دید. اما چنان که پیشتر گفتم به واسطه اختلاف نظر و تشتت پررنگ اعضای اتحادیه اروپا، خانم موگرینی نیز اساساً توان پیش بردن شرایط را برای عملیاتی کردن ساز و کار ویژه مالی در خصوص حمایت از ایران را ندارد. 

 

البته می توان عنوان داشت که خانم موگرینی اکنون تلاش هایی را برای آشکار نشدن اختلافات اعضای اتحادیه اروپا در خصوص حمایت از برجام و عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی اتحادیه اروپا را شکل داده است، اما این به معنای مدیریت ایران و بقای تهران در برجام بر پایه یک بازی سیاسی نیست. به هر حال باید بپذیریم که اتحادیه اروپا اکنون با دشمنان بسیار زیادی مواجه است، اکنون ایالات متحده آمریکا، رژیم صهیونیستی، حتی برخی از اعضای این اتحادیه و دیگر بازیگران منطقه و فرامنطقه ای فشارهای خود را در قاره سبز برای ایجاد گسل با تهران داشته اند.

 

نکته مهم دیگر به مواضع آقای ظریف در سفر ایشان به هندوستان باز می گردد، در این سفر وزیر امور خارجه عنوان داشت که همزمان با پیش بردن مذاکرات خود با اتحادیه اروپا به منظور عملیاتی کردن سازوکار ویژه مالی، ایران تلاش های خود را با شرکای مهم اقتصادی مانند هند و چین و روسیه گسترش خواهد داد. چرا که نمی توان آینده اقتصادی و معیشتی کشور را به ساز و کار ویژه مالی گره زد. آیا این مواضع آقای ظریف نیز سفر وی به دهلی نو در صدر هیاتی سیاسی و اقتصادی و نیز سفر آتی به عراق می تواند، تلاشی برای ایجاد یک آلترناتیو در خصوص ساز و کار ویژه مالی باشد؟

خیر نمی توان با چنین صراحت عنوان داشت که تلاشهای آقای ظریف آلترناتیوی برای سازوکار ویژه مالی است چرا که روسیه چین و همچین هند در مواضع خود اعلام داشته اند که اگر ساز و کار ویژه مالی اتحادیه اروپا عملیاتی شود در مناسبات اقتصادی این کشورها با ایران تاثیر بسیار مثبتی خواهد گذاشت و سبب تسهیل در مناسبات تجاری فیمابین می شود پس تلاشهای آقای ظریف برای سفر به هند و عراق ایجاد آلترناتیوی برای اس کیو ای نیست، اس پی وی نیست طبیعتا اگر اروپا بتواند سازوکار ویژه مالی خود را عملیاتی کند کار هند، چین، روسیه، عراق و دیگر طرف های تجاری ایران بسیار آسان خواهد شد اما اگر هم این ساز و کار مدیریت و عملیاتی نشود سبب تعطیلی کشور نخواهد شد به هر حال ایران کشور بسیار بزرگی است که توانایی مدیریت شرایط خود را دارد اما باید بپذیریم که در صورت عدم تحقق شاید قدری شرایط برای مناسبات تجاری ما با طرف هایمان سخت تر شود که نیاز به برنامه ریزی و صرف هزینه سیاسی و دیپلماتیک خواهد داشت. در این راستا سفر آقای ظریف به هندوستان نیز بسیار مثبت و سازنده بوده است. در واقع اکنون در سایه این سفر مناسبات تجاری ایران و هند با ریال و روپیه انجام خواهد شد و از آن سود بخشی از درآمد نفتی ایران در خود هند صرف راه اندازی پالایشگاه در خود هند خواهد شد.

 

در این صورت بخشی از نفت خام صادراتی ما به هند در این پالایشگاه بنزین و دیگر فرآورده های نفتی تبدیل می شود با و با ایجاد ارزش افزوده می توان درآمدهای ایران را در مناسبات با هند افزایش داد و در این صورت می توان درآمدهای نفتی ایران را بالاتر بود. اگر چنین شرایطی برای روسیه، چین و عراق هم شکل بگیرد می توان امیدوار بود در کنار عملیاتی شدن سازوکار ویژه مالی به راحتی با تحریم های ظالمانه و یکجانبه ایالات متحده آمریکا ضد ملت ایران مقابله شود.

 

.

منبع :